Eski Telefonunuza Linux Kurmak Mümkün: Fedora Atomic Dönüşümü
Elinizde köşede duran, artık günlük kullanımınızdan çıkan eski akıllı telefonlar var değil mi? Onları bir kenara atmak yerine bambaşka bir şeye dönüştürmek mümkün. Fedora Atomic işletim sistemi ve Pocketblue girişimi sayesinde, desteklenen bazı eski telefonlara tam teşekküllü bir Linux masaüstü deneyimi kurabiliyoruz.
Peki bu tam olarak ne anlama geliyor ve neden dikkate değer? Gelin detaylara inelim.
Fedora Atomic Nedir ve Telefonunuzda Ne İşe Yarar?
Eğer daha önce bir masaüstü Linux dağıtımı kullandıysanız, muhtemelen `apt` veya `dnf` gibi paket yöneticileriyle dosya karmalarıyla uğraşmışsınızdır. Bazen bir güncelleme yüzünden sistemin kullanılamaz hale gelmesi de cabası. Fedora Atomic bu yaklaşımın dışında.
Bu sistemin temelinde “değiştirilemez” (immutable) bir yapı yatıyor. Dosya sistemi salt okunur durumda ve güncellemeler tek bir bütün olarak uygulanıyor. Bir şeyler ters giderse, kolayca önceki stabil sürüme geri dönebiliyorsunuz. Bu, masaüstü dünyasında Fedora Silverblue ve Kinoite gibi dağıtımların da kullandığı bir felsefe.
Bir telefonda bu özellik neden önemli? Mobil Linux dağıtımları tarihsel olarak kırılgan olmuştur. Kötü bir güncelleme cihazınızı açılmaz hale getirebilir. Fedora Atomic ile en kötü senaryo genellikle önceki iyi bilinen sürüme dönmekle sınırlı kalır. Uygulamalar ise büyük ölçüde Flatpak ile izole bir şekilde çalışır. Tam bir geliştirme ortamı ise toolbox konteynerleri aracılığıyla sağlanır.
Pocketblue: Mobil Linux İçin Bir Köprü
Pocketblue, tüm bu teknolojileri mobil cihazlara uyarlayan proje. Aslında Android’in A/B bölümleme mimarisinden çok da farklı değil. Pocketblue, sistem imajlarını OCI konteynerleri olarak oluşturup dağıtıyor.
Şu an itibarıyla desteklenen cihazlar oldukça sınırlı. Bunlar arasında:
- OnePlus 6
- OnePlus 6T
- Xiaomi Poco F1
- Xiaomi Pad 5
- Xiaomi Pad 6
Ayrıca Orange Pi 3 LTS de bu listede yer alıyor. Ben denemelerimi bir OnePlus 6 üzerinde gerçekleştirdim.
OnePlus 6 Neden Bir Linux Telefonu Oldu?
2018 çıkışlı bir telefonun hala Linux desteğine sahip olması dikkate değer. Bunun arkasındaki hikaye, desteklenen cihaz listesinin neden bu kadar dar olduğunu açıklıyor.
OnePlus 6’nın gücünü veren Qualcomm Snapdragon 845 (SDM845) yongaseti, başlangıçta referans bir geliştirme kartı olan Dragonboard 845c aracılığıyla ana hat (mainline) Linux çekirdek desteği kazandı. Bu, CPU, GPU gibi temel yongaset özelliklerini kapsıyordu.
Ancak bir telefon sadece yongaseti desteğinden fazlasını ister. Ekranın nasıl bağlandığını, dokunmatiğin hangi kablolarla çalıştığını belirten cihaz ağaçlarına ihtiyaç duyar. İşte bu noktada Caleb Connolly devreye giriyor. PostmarketOS topluluğunun bir parçası olarak, 2019 sonlarında OnePlus 6’yı ana hat Linux üzerinde çalışır hale getirmek için çalışmalara başladı.
Cihaz ağacı desteği 2021 Nisan’ından itibaren Linux çekirdeğine dahil edildi. Bu, artık tamamen standart bir çekirdekle bu telefon üzerinde boot yapmanın mümkün olduğu anlamına geliyor. Batarya durumu, ses çıkışı, şarj gibi diğer özellikler de zamanla topluluk tarafından eklendi. Bu topluluk çabası sayesinde Pocketblue gibi projeler bu tür eski cihazları hedefleyebiliyor.
Fedora Atomic Kurulum Süreci
Kurulum süreci, daha önce özel ROM yüklemiş biri için oldukça basit, daha önce yapmamış biri içinse biraz ürkütücü olabilir. Uyarı: Bu işlem cihazınızdaki her şeyi siler. Android ile çift önyükleme (dual-boot) seçeneği bulunmuyor.
Başlamadan önce OnePlus 6’nızın her iki bölümde de en güncel OxygenOS sürümüne sahip olduğundan ve önyükleyicisinin (bootloader) kilidinin açık olduğundan emin olun. Kilit açıksa, geliştirici seçeneklerinden OEM kilidini açmayı etkinleştirip bilgisayarınızdan `fastboot oem unlock` komutunu çalıştırmanız gerekiyor. Bu işlem cihazı sıfırlayacağı için, önemli verilerinizi yedeklemeyi unutmayın.
Ardından, Pocketblue’nun GitHub yayın sayfasından cihazınız için indirdiğiniz imaj dosyasını çıkarıp, telefonunuzu fastboot modunda başlatıp (güç ve ses kısma tuşlarına basılı tutarak) imajları flaşlamanız yeterli. Resmi talimatları takip edebilirsiniz. İlk açılış, kök dosya sisteminin depolama alanına yayılması için biraz zaman alabilir. Ardından kurulum ekranı sizi karşılayacaktır. Varsayılan kullanıcı adı user, şifre ise 123456‘dır.
Podman, VLC ve VS Code: Beklenenden Fazlası
KDE Plasma Mobile arayüzünü seçerek denedim ve deneyimin ne kadar kullanılabilir olduğuna gerçekten şaşırdım. Plasma Mobile’ın hareketli navigasyonu, hızlı görev değiştiricisi ve genel arayüzü, dokunmatik girdi için tasarlanmış bir akıllı telefon arayüzünü andırıyor. Elbette Android veya iOS kadar cilalı değil ama tahmin ettiğim gibi boğuşarak kullanılan bir masaüstü deneyiminden çok uzak.
Firefox ile gezinme sorunsuzdu ve Flatpak üzerinden istediğim uygulamaları yükleyebildim. VLC medya oynatma konusunda da herhangi bir sorun çıkarmadı. Ancak asıl ilgimi çeken, bir telefonun yapabileceklerinin sınırlarını zorlamaktı. Fedora Atomic’te konteyner desteği yerleşik olarak geldiği için Podman‘ı yükledim. Ardından, bunun bir telefon üzerinde olduğunu unutmadan VS Code‘u da kurdum ve çalıştı.
Bunlar, Android’de ancak karmaşık yollarla yapılabilecek şeyler. Pocketblue ile bir Flatpak kurulumu veya terminal komutu kadar yakın. Elbette bazı sınırlamalar var. OnePlus 6, USB-C üzerinden DisplayPort Alt Mode’u desteklemediği için onu bir dock’a takıp masaüstü alternatifi olarak kullanamıyorum. Bu tür işlevler Pocketblue’nun desteklediği Xiaomi Pad 5 veya Pad 6 gibi cihazlar için daha uygun.
Performans genellikle yeterli düzeyde ancak bazı programları başlatırken zaman zaman donmalar yaşadım. Telefon yaklaşık 10 saniye donuyor ve ardından uygulama açılıyordu. Bu ideal olmasa da, uygulamanın tamamen çökmesinden çok daha iyi. Bu durum, 2018’de çıkan bir işlemci üzerinde tam teşekküllü bir masaüstü işletim sistemi çalıştırmanın getirdiği bir hatırlatma.
Ancak asıl önemli olan, bunun çalışıyor olması. Sekiz yıllık bir telefon, konteynerleştirilmiş uygulamalara, Flatpak desteğine ve mobil için tasarlanmış bir masaüstü ortamına sahip, değiştirilemez bir Linux dağıtımını çalıştırıyor.
Birkaç yıl önce telefonda Linux çalıştırmak, yarım yamalak dağıtımlarla ve sürekli çöken dokunmatik sürücülerle uğraşmak anlamına geliyordu. Pocketblue ve ana hat çekirdek desteği, bunu bir teknoloji demosu yerine gerçek bir işletim sistemi gibi hissettiriyor.
OnePlus 6 üzerindeki Fedora Atomic, şaşırtıcı derecede kullanılabilirliğe yaklaşan eğlenceli bir deneyim. Elbette uygulame ekosistemi sınırlı, donanım eski ve ara sıra yaşanan donmalar tam hazır hissettirmiyor. Ancak, ana hat çekirdek desteği, değiştirilemez bir işletim sistemi ve eski donanımın yaşatılması konusundaki topluluk çabasıyla mobil Linux’un gelecekte ne olabileceğinin bir kanıtı olarak kesinlikle takip edilmeye değer.
Dolabınızda atıl duran bir telefonda denemekten çekinmeyin.
Siz Ne Düşünüyorsunuz?
Eski telefonunuzu bambaşka bir cihaza dönüştürme fikri size ne kadar cazip geldi? Bu tür projeler mobil Linux’un geleceği hakkında size neler düşündürüyor? Yorumlarda düşüncelerinizi bizimle paylaşın. Teknobirader.com olarak teknoloji dünyasındaki yenilikleri sizlerle paylaşmaya devam edeceğiz.
