Siber Güvenlik: Neden Önemli ve Nasıl Sağlanır?

Siber güvenlik, bilgi teknolojileri ve sistemleri ile ilgili her türlü tehdit, saldırı ve zarara karşı korunma ve önleme faaliyetlerini ifade eder. Siber güvenlik, günümüzde hem bireysel hem de kurumsal düzeyde hayati bir öneme sahiptir. Çünkü siber dünyada var olan veriler, bilgiler, işlemler ve hizmetler, kişisel mahremiyet, ticari sır, ulusal güvenlik gibi pek çok kritik konuyu ilgilendirmektedir.

Siber güvenliği sağlamak için ise sadece teknik önlemler yeterli değildir. Siber güvenlik, aynı zamanda bir farkındalık, kültür ve davranış meselesidir. Siber güvenlik konusunda bilinçli ve sorumlu olmak, siber tehditlere karşı en etkili savunmadır. Bu nedenle siber güvenlik eğitimi ve farkındalık çalışmaları, hem bireyler hem de kurumlar için büyük önem taşımaktadır.

Siber güvenlik eğitimi ve farkındalık çalışmaları, siber güvenlik konusunda temel kavramları, tehditleri, riskleri ve önlemleri öğretmeyi amaçlar. Bu sayede siber dünyada daha güvenli bir şekilde hareket etmek ve siber saldırılara karşı hazırlıklı olmak mümkün olur. Siber güvenlik eğitimi ve farkındalık çalışmaları, aşağıdaki konuları içermelidir:

– Siber güvenlik nedir, neden önemlidir?

Siber güvenlik, bilgisayar sistemleri, ağlar, veriler ve cihazlar gibi siber alanda bulunan varlıkları korumak için alınan önlemler bütünüdür. Siber güvenlik, siber saldırılar, siber casusluk, siber sabotaj ve siber terörizm gibi tehditlere karşı savunma sağlamak amacıyla kurumlar, devletler ve bireyler tarafından uygulanır. Siber güvenlik neden önemlidir? Çünkü günümüzde hayatımızın birçok alanı siber alana bağlıdır. Örneğin, bankacılık işlemleri, e-ticaret, eğitim, sağlık hizmetleri, iletişim ve ulaşım gibi faaliyetler siber alanda gerçekleşir. Bu faaliyetlerin kesintiye uğraması veya zarar görmesi hem ekonomik hem de sosyal açıdan büyük zararlara yol açabilir. Ayrıca, siber alanda bulunan kişisel ve kurumsal verilerin gizliliği, bütünlüğü ve erişilebilirliği de siber güvenlik ile sağlanır. Bu verilerin çalınması, değiştirilmesi veya yok edilmesi kişi ve kurumların haklarını ihlal edebilir. Bu nedenle, siber güvenlik hem bireysel hem de toplumsal bir sorumluluktur ve herkesin bilinçli ve dikkatli olması gerekir.

– Siber tehditler nelerdir, nasıl tanınır ve önlenir?

Siber tehditler, bilgisayar sistemlerine veya ağlara zarar vermeyi veya onlardan bilgi çalmayı amaçlayan kötü niyetli eylemlerdir. Siber tehditler, yapılanmalarına, kaynaklarına, yöntemlerine ve hedeflerine göre farklı şekillerde sınıflandırılabilir. Siber tehditleri tanımak ve önlemek için aşağıdaki adımları izleyebilirsiniz:

– Güvenlik yazılımları kullanın: Antivirüs, güvenlik duvarı, şifre yöneticisi gibi programlar siber saldırılara karşı ilk savunma hattınızı oluşturur. Bu programları düzenli olarak güncelleyin ve tarama yapın.
– Kimlik avına dikkat edin: Siber suçluların insanları parola ve sosyal güvenlik numarası gibi hassas bilgilerini ifşa etmeleri için kandırmalarına kimlik avı adı verilir. Kimlik avının en yaygın kullanılan yollarından biri, bir kişinin sözde bankadan veya bir devlet kurumundan e-posta alıp gerçek gibi görünen sitelere yönlendirilmesidir. Bu tür e-postalara veya sitelere güvenmeyin ve bilgilerinizi paylaşmayın.
– Güçlü ve farklı parolalar kullanın: Parolalarınızı kolay tahmin edilebilen veya sık kullanılan kelimelerden oluşturmayın. Parolalarınızda büyük ve küçük harfler, rakamlar ve semboller kullanın. Ayrıca her hesap için farklı parolalar kullanın ve bunları düzenli olarak değiştirin.
– Wi-Fi bağlantısına dikkat edin: Açık veya güvenliksiz Wi-Fi ağlarına bağlanmaktan kaçının. Bu ağlar siber suçluların verilerinizi izlemesi veya çalması için bir fırsat olabilir. Eğer zorunluysanız VPN (Sanal Özel Ağ) kullanarak bağlanın.
– Yedekleme yapın: Bilgisayarınızda veya mobil cihazınızda sakladığınız önemli verileri yedeklemek siber tehditlere karşı önemli bir koruma sağlar. Eğer cihazınız zarar görürse veya fidye yazılımına maruz kalırsanız yedeklediğiniz verileri geri yükleyebilirsiniz.

– Siber saldırılar nasıl gerçekleşir, nasıl tespit edilir ve müdahale edilir?

Siber saldırılar nasıl gerçekleşir? Siber saldırıların birçok yöntemi vardır. Bunlardan bazıları şunlardır:

– Malware: Kötü amaçlı yazılımların bilgisayarlara veya ağlara bulaştırılmasıdır. Virüsler, solucanlar, truva atları gibi malware türleri vardır. Malware, sistemi yavaşlatabilir, zarar verebilir veya saldırganların kontrolünü sağlayabilir.
– Phishing: Kimlik avı olarak da bilinen bu yöntemde, saldırganlar güvenilir kaynaklarmış gibi e-posta veya mesaj göndererek kişisel bilgileri çalmaya çalışırlar. Örneğin sahte bir banka sitesine yönlendirerek kredi kartı bilgilerini isteyebilirler.
– DoS ve DDoS: Hizmet engelleme olarak da bilinen bu yöntemde, saldırganlar bir web sitesine veya bir veri tabanına çok fazla istek göndererek sistemi meşgul ederler ve çalışmasını durdururlar. DDoS ise bu saldırının birden fazla bilgisayardan yapılmasıdır.
– Man in The Middle: Ortadaki adam olarak da bilinen bu yöntemde, saldırganlar kurban ile erişmek istediği web servisi arasına girerek veri akışını izler veya değiştirirler. Örneğin sahte bir Wi-Fi ağı oluşturarak kurbanın internet trafiğini takip edebilirler.
– SQL Injection: SQL enjeksiyonu olarak da bilinen bu yöntemde, saldırganlar SQL ile yazılmış veri tabanlarına zararlı komutlar göndererek verileri çalar veya değiştirirler. Örneğin bir web formuna SQL komutları yazarak veri tabanına erişebilirler.

Siber saldırılar nasıl tespit edilir? Siber saldırıları tespit etmek için izleme, analiz, uyarı ve müdahale bileşenlerinden oluşan bir sisteme ihtiyaç vardır.

– İzleme: Normal internet trafiğinin izlenmesi ve anormalliklerin belirlenmesidir. Ağ üzerindeki tehlikeli noktaların ortaya konulması ve kritik sistemlerin belirlenmesi gereklidir. Anti-virüs yazılımları, güvenlik duvarları, sızma tespit ve önleme sistemleri gibi çözümler izleme sisteminin parçalarıdır.
– Analiz: İzleme sistemi tarafından tespit edilen anormalliğin bir siber saldırı olup olmadığını anlamaktır. Saldırının kaynağı, yöntemi, amacı ve etkisi gibi özellikleri belirlenmelidir. Log ve olay korelasyonu gibi çözümler analiz sisteminin parçalarıdır.
– Uyarı: Saldırının tespit edilmesinden sonra ilgili kişi veya kurumlara bildirim yapılmasıdır. Uyarının zamanında ve doğru şekilde yapılması önemlidir. E-posta, SMS, telefon gibi kanallar uyarı sisteminin parçalarıdır.

– Siber güvenlik politikaları ve standartları nelerdir, nasıl uygulanır?

Siber güvenlik politikaları ve standartları, kurumların bilgi teknolojileri üzerinden sağladıkları hizmet, işlem ve verilerin güvenliğini sağlamak, siber tehditlere karşı korunmak ve siber güvenlik olaylarının etkilerini en aza indirmek için oluşturdukları kurallar ve yöntemler bütünüdür. Siber güvenlik politikaları ve standartları, kurumların kendi ihtiyaçlarına, risk analizlerine ve hedeflerine göre belirlenir ve uygulanır. Siber güvenlik politikaları ve standartları, ulusal ve uluslararası düzeyde de belirlenebilir ve koordine edilebilir. Örneğin, Türkiye’de Siber Güvenlik Kurulu, siber güvenlik ile ilgili politika, strateji ve eylem planlarını onaylamak, kritik altyapıların belirlenmesine ilişkin teklifleri karara bağlamak, siber güvenlikle ilgili hükümlerin tamamından veya bir kısmından istisna tutulacak kurum ve kuruluşları belirlemek gibi görevleri yürütmektedir. Ayrıca, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), siber güvenlik ile ilgili yeni görevler verilen bir kamu kurumu olarak, siber güvenlik stratejisi ve eylem planlarının hazırlanması, uygulanması ve denetlenmesi süreçlerinde aktif rol oynamaktadır. Uluslararası düzeyde ise, siber güvenlik standartları oluşturmak ve yaymak için çeşitli kuruluşlar bulunmaktadır. Örneğin, Uluslararası Standartlar Örgütü (ISO), siber güvenlik ile ilgili birçok standart yayınlamıştır. Bunlardan en bilineni ISO/IEC 27001 Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi (BGYS) standardıdır. Bu standart, kurumların bilgi varlıklarını korumak için uygulamaları gereken gereksinimleri tanımlar. Siber güvenlik politikaları ve standartları, kurumların siber güvenlik seviyelerini artırmak, siber saldırılara karşı hazırlıklı olmak ve siber güvenlik kültürünü geliştirmek için önemli araçlardır. Kurumlar, siber güvenlik politikaları ve standartlarını oluştururken ve uygularken, alanında uzman kişi ve kuruluşlardan destek alabilirler.

– Siber güvenlik araçları ve teknikleri nelerdir, nasıl kullanılır?

Siber güvenlik araçları ve teknikleri birkaç ortak kategoriye ayrılabilir:

– Ağ güvenliği: Bir bilgisayar ağını davetsiz misafirlerden korumak için kullanılan araçlar ve yöntemlerdir. Örneğin, güvenlik duvarları, ağ izleme araçları, şifreleme protokolleri ve VPN’ler ağ güvenliği araçlarıdır.
– Uygulama güvenliği: Yazılım ve cihazların tehditlerden etkilenmemesine odaklanan araçlar ve yöntemlerdir. Örneğin, kod analizi araçları, güvenlik testi araçları, yama yönetimi araçları ve güvenlik standartları uygulama güvenliği teknikleridir.
– Bilgi güvenliği: Hem depolama hem de aktarma sırasında verilerin bütünlüğünü ve gizliliğini koruyan araçlar ve yöntemlerdir. Örneğin, veri şifreleme araçları, veri yedekleme araçları, veri sızıntısı önleme araçları ve erişim kontrolü teknikleri bilgi güvenliği araçları ve teknikleridir.
– Operasyonel güvenlik: Veri varlıklarının işlenmesi ve korunmasına ilişkin süreçleri ve kararları içeren araçlar ve yöntemlerdir. Örneğin, risk değerlendirme araçları, olay yönetimi araçları, politika oluşturma araçları ve farkındalık eğitimi operasyonel güvenlik teknikleridir.
– Olağanüstü durum kurtarma ve iş sürekliliği: Bir kuruluşun siber güvenlik olayına veya işlem ya da veri kaybına neden olan başka bir olaya nasıl yanıt verdiğini belirleyen araçlar ve yöntemlerdir. Örneğin, kurtarma planı oluşturma araçları, kurtarma noktası hedefi (RPO) ve kurtarma zamanı hedefi (RTO) belirleme araçları, yedekleme sistemleri ve alternatif iş süreçleri olağanüstü durum kurtarma ve iş sürekliliği araçları ve teknikleridir.

Siber güvenlik araçlarını ve tekniklerini kullanmak için öncelikle kuruluşun siber güvenlik ihtiyaçlarını belirlemek gerekir. Bu ihtiyaçlar kuruluşun büyüklüğüne, sektörüne, hedeflerine ve risk profiline göre değişebilir. Daha sonra uygun siber güvenlik çözümlerini seçmek, kurmak, yapılandırmak, test etmek ve sürekli olarak izlemek gerekir. Siber güvenlik araçlarını ve tekniklerini kullanırken en iyi uygulamalara uyulması, siber güvenlik politikalarının oluşturulması ve uygulanması gerekmektedir.

Siber güvenlik eğitimi ve farkındalık çalışmaları, hem online hem de offline olarak gerçekleştirilebilir. Online eğitimler, web tabanlı platformlar aracılığıyla interaktif ve esnek bir şekilde sunulabilir. Offline eğitimler ise yüz yüze seminerler, atölyeler veya oyunlar şeklinde düzenlenebilir. Her iki yöntem de siber güvenlik konusunda bilgi ve beceri kazandırmak için etkili olabilir.

Siber güvenlik eğitimi ve farkındalık çalışmalarının faydaları ise şunlardır:

– Siber dünyada daha bilinçli ve sorumlu olmak
– Siber tehditlere karşı daha duyarlı ve hazırlıklı olmak
– Siber saldırılara karşı daha hızlı ve etkili müdahale etmek
– Siber güvenlik politika ve standartlarına uyum sağlamak
– Siber güvenlik araç ve tekniklerini doğru kullanmak
– Siber güvenlik kültürü ve davranışını yaygınlaştırmak

Sonuç olarak siber güvenlik, günümüzde herkes için önemli bir konudur. Siber güvenliği sağlamak için ise sadece teknik önlemler değil, aynı zamanda eğitim ve farkındalık çalışmaları da gereklidir. Bu sayede siber dünyada daha güvenli bir şekilde var olmak mümkün olacaktır.